ايجاد دانشگاه فرهنگيان آغازي براي پايان دانشگاه تربيت معلم!

تربيت معلم پس از حكومت مشروطه مورد توجه قرار گرفت. پس از تأسيس «دارالفنون» در سال 1229 و ايجاد مدارس جديد نياز به معلم براي تدريس در مدارس به ويژه معلماني كه با اصول تعليم و تربيت جديد آشنا باشند احساس ‌شد. تصويب قانوني در ارديبهشت ماه سال 1290 توسط مجلس شوراي ملي اولين اقدام رسمي در زمينه تربيت معلم در ايران است.

تصويب قانون تأسيس دارلمعلمين مركزي در سال 1297 توسط مجلس شوراي ملي،‌ تصويب اساسنامه دارالمعلمين شبانه اكابر  در فروردين ماه 1306 توسط شوراي عالي معارف و‌ تصويب دوره تحصيلات فني دارالمعلمين ابتدايي ولايات و ايالات در مهر ماه 1306 توسط شوراي عالي معارف از ابتدايي ترين اقدامات صورت گرفته در تاريخ ايران براي تربيت معلم محسوب مي شود.

همچنين در سال 1307 به منظور گسترش دبيرستانها و تربيت و تأمين دبيران مورد نياز دارالمعلمين مركزي به دارالمعلمين عالي تبديل شد و برنامه تربيت معلم متوسطه بنيانگذاري شد. اساسنامه دارالمعلمين عالي در سال 1308 به تصويب شوراي عالي معارف رسيد.

از قوانين مهم ديگري كه براي تربيت معلمان مدارس ابتدايي و متوسطه در تاريخ ايران مصوب شده است، قانون تربيت معلم است. اين قانون در اسفندماه 1312 به تصويب رسيد. در اين قانون عنوانهاي آموزگار براي معلم دوره ابتدايي، دبير براي معلم دوره متوسطه، هنرآموز  براي معلم هنرستان و استاد براي معلم مدارس عالي دانشگاه وضع شد. با تأسيس دانشسراهاي مقدماتي، دارالمعلمين و دارالمعلمات تعطيل شدند.

برابر قانون تربيت معلم در سال 1312 دارالمعلمين عالي به دانشسراي عالي تغيير نام يافت كه با تاسيس دانشگاه تهران دانشسراي عالي نيز عملاً استقلال خود را از دست داد.

در سال 1325 اساسنامه كلاسهاي تربيت معلم به تصويب رسيد كه به موجب آن مقرر شد به طور آزمايشي در تهران كلاس تربيت معلم تأسيس شود.

در سال 1338 نيز براي تأمين آموزگار دبستان طي دوره يكساله تربيت معلم تأسيس شد كه در سال 1341 با شروع فعاليت سپاهيان دانش پسر و بعدها سپاهيان دانش دختر دوره يكساله تربيت معلم تعطيل شد. البته در سال 1341 اساسنامه دوره تربيت معلم فني و حرفه‌اي توسط شوراي عالي فرهنگ تصويب شد. در سال 1343 نيز دانشسراي عالي صنعتي تأسيس شد كه هدف آن تربيت دبيران فني براي هنرستانها بود كه اين دانشسرا نيز بعدها به دانشگاه علم و صنعت تبديل شد.

در سال 1343 دانشسراي عالي منحل و به جاي آن سازمان تربيت معلم و تحقيقات تربيتي ايجاد شد. البته در سال 1346 مجدداً دانشسراي عالي داير شد كه در نهايت در سال 1353 به دانشگاه تربيت معلم تغيير نام يافت تا تامين كننده بخشي از نيازهاي آموزش و پرورش باشد.

گرچه دانشسراهاي مقدماتي و عالي از مهمترين مراكزي بوده‌اند كه در آنها بيشترين آموزگاران و دبيران از سال 1313 تا سال 1357 تربيت شده‌اند ولي بنا به ضرورت مراكز ديگري با روشهاي مختلف براي تربيت و تأمين آموزگاران و دبيران و مربيان به وجود آمدند.

 پس از پيروزي انقلاب اسلامي در سال 1358 اساسنامه جديد مراكز تربيت معلم تصويب شد كه  به موجب آن مراكز تربيت معلم تأسيس شدند. آزمون اولين دوره پذيرش دانشجو براي اين مراكز در سال 58 برگزار شد.

به دليل مشكلاتي پذيرش دانشجو براي مراكز تربيت معلم در سال 1359 متوقف شد. البته با تغييراتي در قالب طرحي جديد در سال 1360 از طريق آزمون سراسري پذيرش دانشجو در اين مراكز از سر گرفته شد كه اين دوره را « دوره شهيد رجايي و باهنر » نامگذاري كردند.

در شهريور ماه 1362 اساسنامه مراكز تربيت معلم به تصويب شوراي عالي آموزش و پرورش رسيد. طبق اين اساسنامه هدف از مراكز تربيت معلم تأمين و تربيت معلم مورد نياز آموزش و پرورش در دوره‌هاي قبل از دبستان، دبستان و راهنمايي تحصيلي است. همچنين در اسفندماه سال 1362 اساسنامه دانشسراهاي تربيت معلم به تصويب شوراي عالي آموزش و پرورش رسيد و در ارديبهشت ماه سال 1364 مجوز تأسيس دانشسراهاي تربيت معلم روستايي براي شهرستانهاي محروم كشور نيز تصويب شد.
همچنين شوراي عالي آموزش و پرورش طبق مصوبه فروردين ماه سال 1365 با تأسيس دانشسراهاي تربيت معلم 2 ساله در مناطق شهري موافقت كرد.

از سال 1369 آزمون ورودي مراكز تربيت معلم در آزمون ورودي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي ادغام و از همان سال آيين‌نامه آموزشي مصوب شوراي عالي برنامه‌ريزي وزارت علوم در مراكز اجرا شد.

همچنين مصوب شدن مراكز تربيت معلم توسط شوراي گسترش دانشگاه‌ها كه از سال 1371 به آرامي شروع شده بود طي سالهاي 77 و 78 به بعد سرعت گرفت و تا سال 1382 كليه مراكز تربيت معلم به تصويب شوراي گسترش دانشگاه‌ها رسيد .
با توجه به نياز روزافزون به نيروي انساني مورد نياز براي دوره ابتدايي و راهنمايي كشور ، دانشسراهاي 4 ساله و 2 ساله تربيت معلم و مراكز كارداني تربيت معلم هرساله گسترش يافت.

با توجه به بافت جمعيتي و نياز كشور در سال 74 اختصاص سهميه براي پذيرش در دانشسراهاي تربيت معلم متوقف شد و سهميه پذيرش دانشجو براي مراكز تربيت معلم نيز كاهش يافت.

در سال 1375 نيز دوره يكساله مهارت‌هاي تعليم و تربيت به منظور تأمين نيروي انساني مورد نياز از بين دارندگان مدارك تحصيلي ليسانس و بالاتر در رشته‌هاي غيردبيري تصويب شد.

در اسفندماه سال 1381 اساسنامه جديد مراكز تربيت معلم به تصويب وزارت علوم رسيد و در تيرماه سال 1382 به وزارت آموزش و پرورش ابلاغ شد.

براساس مفاد اين اساسنامه اهداف مراكز تربيت معلم عبارتند از تأمين و تربيت بخشي از نيروي مورد نياز وزارت آموزش و پرورش و فراهم كردن امكان ادامه تحصيل فرهنگيان و در وظايف آن به برگزاري دوره‌هاي آموزشي كوتاه‌مدت فرهنگيان نيز اشاره شده است.  كه بر اساس ماده چهار اين اساسنامه هريك از مراكز تربيت معلم داراي شخصيت حقوقي و استقلال اداري و مالي هستند.

ايجاد دانشگاه بزرگ فرهنگيان از طرح تا عمل

به گزارش مهر، از دو سال گذشته طرحي براي تجميع مراكز تربيت معلم و ساماندهي آنها با عنوان تبديل مراكز تربيت معلم آموزش و پرورش به دانشگاه پيامبر اعظم با همكاري وزارت آموزش و پرورش در وزارت علوم در دستور كار بود اما مدتي پيگيري درباره ايجاد اين دانشگاهها توسط وزارت آموزش و پرورش صورت نگرفت تا اينكه عليرضا علي احمدي - وزير آموزش و پرورش در سالگرد تأسيس دانشگاه پيام نور طرح ايجاد دانشگاهي ويژه فرهنگيان را عنوان كرد.

محمد رضا مخبر دزفولي - دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي پيش از اين به مهر در خصوص ارائه طرح ايجاد دانشگاهي با عنوان فرهنگيان از سوي وزارت آموزش و پرورش و برنامه هاي شورا در اين خصوص گفته بود: موضوع محتوا و ارتقاي تربيت معلم از نظر ساختاري و ساير بخشهاي درگير با اين موضوع بايد در مجموعه بسته اي مورد بررسي قرار گيرد.

دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي اظهار داشته بود: بخشي از اين موضوع مربوط به آموزش و پرورش است و بخشي نيز مربوط به ساماندهي مجموعه اي است كه در آموزش عالي كشور در خصوص تربيت معلم كشور فعاليت دارند.

وي گفت: اين دو مجموعه بايد تنظيم و هماهنگ باشند و به طور حتم اين بحث بايد با پيشنهاد وزارتخانه هاي علوم و آموزش و پرورش به ما ارائه شود.

مخبر همچنين با بيان اينكه ساماندهي مراكز تربيت معلم موضوعي فرابخشي است به مهر گفته بود: رسيدگي و ساماندهي به وضعيت مراكز تربيت معلم به دليل اينكه موضوعي فراتر از يك وزارتخانه و فرابخشي است بايد به تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي برسد.

تصويب دانشگاه ويژه فرهنگيان

بالاخره  در جلسه شوراي عالي انقلاب فرهنگي دانشگاه ويژه فرهنگيان به تصويب اعضاي شورا رسيد. به نظر مي رسد با تصويب تاسيس اين دانشگاه، دانشگاههاي تربيت معلم كه پيش از اين نيز خواستار تغيير نام بر اساس كاركرد خود بودند به نامهاي ديگري تغيير نام يابند. البته بايد منتظر تصميم گيريهاي وزارت علوم در اين زمينه بود.

منبع: خبرگزاري مهر